Από την πανάκριβη πισίνα υδροθεραπείας και τις χαμένες υποδομές αποκατάστασης έως τις σημερινές εργασίες στα ΤΕΠ – Πού είναι οι πολεοδομικές εγκρίσεις, οι μελέτες πυροπροστασίας και οι αποφάσεις των διοικήσεων;
Η ιστορία του μεγάλου φυσικοθεραπευτηρίου του Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Πατρών, στο Ρίο, δεν αφορά απλώς τη μετατροπή ορισμένων νοσοκομειακών χώρων. Αφορά τη διαχρονική αξιοποίηση δημόσιων υποδομών, τη στελέχωση των υπηρεσιών αποκατάστασης και την υποχρέωση της Πολιτείας να διασφαλίζει ότι οι αλλαγές στις εγκαταστάσεις ενός νοσοκομείου πραγματοποιούνται με τις απαιτούμενες εγκρίσεις και μελέτες ασφάλειας.
Οι πρόσφατες καταγγελίες για την κατάσταση του Κέντρου Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης (ΚΕΦΙΑΠ) καθιστούν την υπόθεση ακόμη πιο επίκαιρη.
Πώς φτάσαμε από ένα τεράστιο φυσικοθεραπευτήριο, με εξοπλισμό υψηλών προδιαγραφών και ειδική πισίνα υδροθεραπείας, σε καταγγελίες για υπηρεσίες αποκατάστασης που λειτουργούν με ελάχιστο προσωπικό και περιορισμένους χώρους;
Το φυσικοθεραπευτήριο που κατασκευάστηκε αλλά δεν λειτούργησε όπως είχε σχεδιαστεί
Κατά την αρχική κατασκευή και οργάνωση του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Πατρών, περί το 1990, στο κεντρικό κτίριο είχαν προβλεφθεί εκτεταμένοι χώροι φυσικοθεραπείας και αποκατάστασης, με ιδιαίτερα σύγχρονες για την εποχή εγκαταστάσεις.
Σύμφωνα με την προσωπική μου γνώση από εκείνη την περίοδο, επρόκειτο για ένα μεγάλο και εξαιρετικά οργανωμένο φυσικοθεραπευτήριο, με ειδικά διαμορφωμένους χώρους θεραπείας, λειτουργικής αποκατάστασης και εξοπλισμό υψηλών προδιαγραφών.
Στις εγκαταστάσεις του περιλαμβανόταν και ειδική πισίνα υδροθεραπείας τύπου πεταλούδας (butterfly), μια ιδιαίτερα δαπανηρή θεραπευτική υποδομή.
Το φυσικοθεραπευτήριο αυτό θα μπορούσε να εξυπηρετήσει σημαντικό αριθμό ασθενών, εφόσον είχε εξασφαλιστεί η απαραίτητη στελέχωση με φυσικοθεραπευτές, ιατρούς Φυσικής Ιατρικής και Αποκατάστασης και άλλους επαγγελματίες υγείας.
Ωστόσο, δεν λειτούργησε ποτέ στην έκταση και με τον τρόπο που είχε αρχικά σχεδιαστεί.
Αντί να αναπτυχθούν πλήρως οι υπηρεσίες του, οι χώροι άρχισαν σταδιακά να παραχωρούνται για διαφορετικές λειτουργίες του νοσοκομείου, κυρίως για ιατρεία, εξεταστήρια και άλλες ανάγκες.
Σύμφωνα με πληροφορίες που χρειάζονται επιβεβαίωση από τις σχετικές διοικητικές αποφάσεις, πριν από περίπου δύο έως τρία χρόνια παραχωρήθηκαν και εναπομείναντες χώροι του φυσικοθεραπευτηρίου, με το σκεπτικό ότι δεν χρησιμοποιούνταν.
Μα πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει ένα τόσο μεγάλο φυσικοθεραπευτήριο χωρίς το απαραίτητο προσωπικό;
Η έλλειψη στελέχωσης δεν μπορεί από μόνη της να αποτελεί τεκμήριο ότι μια δημόσια υποδομή είναι περιττή.
Εάν πράγματι η μη λειτουργία των εγκαταστάσεων χρησιμοποιήθηκε ως αιτιολογία για την παραχώρησή τους, πρέπει να εξεταστεί προηγουμένως γιατί δεν εξασφαλίστηκαν οι προϋποθέσεις λειτουργίας τους.
Το παράδοξο με το ΚΕΦΙΑΠ
Η υπόθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν εξετάζεται παράλληλα με τη σημερινή κατάσταση του ΚΕΦΙΑΠ.
Παρότι στο κεντρικό νοσοκομείο υπήρχαν ήδη μεγάλοι χώροι φυσικοθεραπείας και αποκατάστασης, το ΚΕΦΙΑΠ στεγάστηκε σε διαφορετικό, αυτοτελές κτίριο.
Δεν υποστηρίζω ότι το αρχικό φυσικοθεραπευτήριο είχε σχεδιαστεί ειδικά για να στεγάσει το ΚΕΦΙΑΠ. Υπήρχαν όμως ήδη σημαντικές εγκαταστάσεις που θα μπορούσαν να εξεταστούν ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού ανάπτυξης υπηρεσιών αποκατάστασης.
Αντίθετα, οι αρχικοί χώροι περιορίστηκαν και σταδιακά άλλαξαν χρήση.
Σύμφωνα με τις πρόσφατες δημόσιες καταγγελίες της Περιφερειακής Ομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία Δυτικής Ελλάδας και Νοτίων Ιονίων Νήσων, το ΚΕΦΙΑΠ εξυπηρετεί μόλις δέκα άτομα με αναπηρία, διαθέτει τρεις εργαζομένους, χωρίς το απαιτούμενο εκπαιδευτικό προσωπικό, ενώ οι δραστηριότητές του περιορίζονται σε χώρο περίπου 50 τετραγωνικών μέτρων.
Διευκρινίζεται ότι η αναφορά στα 50 τετραγωνικά αφορά τον καταγγελλόμενο χώρο δραστηριοτήτων και όχι αποδεδειγμένα το σύνολο των εγκαταστάσεων του ΚΕΦΙΑΠ.
Η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι οι συγκεκριμένες συνθήκες δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη ολοκληρωμένων θεραπευτικών και εκπαιδευτικών προγραμμάτων.
Εδώ προκύπτει μια ουσιαστική αντίφαση.
Ενώ υπήρχε μια μεγάλη δημόσια υποδομή φυσικοθεραπείας, η οποία δεν αξιοποιήθηκε πλήρως, σήμερα εκπρόσωποι των ατόμων με αναπηρία καταγγέλλουν ελλείψεις χώρων, προσωπικού και υπηρεσιών αποκατάστασης.
Αυτή η εξέλιξη απαιτεί εξηγήσεις για τον διαχρονικό σχεδιασμό των νοσοκομειακών υποδομών.
Η πανάκριβη πισίνα υδροθεραπείας τύπου πεταλούδας – Πού βρίσκεται σήμερα;
Ένα ακόμη ζήτημα αφορά την τύχη της ειδικής πισίνας υδροθεραπείας τύπου πεταλούδας που είχε εγκατασταθεί στο αρχικό μεγάλο φυσικοθεραπευτήριο.
Πρόκειται για εξειδικευμένη εγκατάσταση, η οποία, σύμφωνα με την προσωπική μου γνώση, αποτελούσε μέρος του αρχικού εξοπλισμού.
Πού βρίσκεται σήμερα αυτή η πισίνα;
Παραμένει στον αρχικό της χώρο; Αποξηλώθηκε; Μεταφέρθηκε σε άλλη εγκατάσταση; Ποιο ήταν το πραγματικό κόστος της και ποια η σημερινή λογιστική και τεχνική της κατάσταση;
Υπάρχουν πρωτόκολλα παραλαβής, απογραφές παγίων, αποφάσεις αποξήλωσης ή μεταφοράς;
Η συγκεκριμένη πισίνα δεν πρέπει να συγχέεται χωρίς τεκμηρίωση με τη θεραπευτική πισίνα της σημερινής Κλινικής Αποκατάστασης.
Είναι απαραίτητο να αναζητηθούν οι αρχικές τεχνικές μελέτες και τα οικονομικά στοιχεία του έργου, ώστε να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς κατασκευάστηκε, ποιο ήταν το κόστος και ποια υπήρξε η τύχη του.
Κλίνες αποκατάστασης εκτός λειτουργίας – Η υποστελέχωση ως διαχρονικό πρόβλημα
Οι πρόσφατες καταγγελίες δεν περιορίζονται στο ΚΕΦΙΑΠ.
Η Περιφερειακή Ομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία έχει αναφερθεί και στην Κλινική Αποκατάστασης του ΠΓΝΠ, επισημαίνοντας ότι περίπου οι μισές από τις 21 κλίνες της δεν λειτουργούν λόγω ελλείψεων προσωπικού.
Πρόκειται για διαφορετική δομή από το ΚΕΦΙΑΠ, αλλά το κοινό πρόβλημα είναι η στελέχωση.
Ανάλογες δυσκολίες έχουν καταγραφεί και στη λειτουργία της θεραπευτικής πισίνας της Κλινικής Αποκατάστασης. Ήδη από το 2024 είχαν δημοσιοποιηθεί προβλήματα που συνδέονταν με την έλλειψη εξειδικευμένου φυσικοθεραπευτικού προσωπικού.
Η πραγματικότητα αυτή αναδεικνύει ένα ουσιαστικό ζήτημα: οι υποδομές αποκατάστασης δεν μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς τους επιστήμονες που είναι απαραίτητοι για την ασφαλή και αποτελεσματική αξιοποίησή τους.
Η Πολιτεία δεν μπορεί να περιορίζεται στην κατασκευή εγκαταστάσεων χωρίς να εξασφαλίζει τη διαρκή λειτουργία τους.
Οι διαχρονικές αλλαγές χρήσης – Υπάρχουν οι απαιτούμενες πολεοδομικές άδειες;
Η σταδιακή μετατροπή των χώρων του αρχικού φυσικοθεραπευτηρίου σε ιατρεία, εξεταστήρια και άλλες υπηρεσίες δημιουργεί ένα δεύτερο, εξίσου σημαντικό ζήτημα.
Με ποιες πολεοδομικές άδειες και εγκρίσεις πραγματοποιήθηκαν αυτές οι αλλαγές;
Οι χώροι ενός νοσοκομείου κατασκευάζονται βάσει εγκεκριμένων αρχιτεκτονικών σχεδίων, συγκεκριμένων λειτουργικών χρήσεων και τεχνικών προδιαγραφών.
Όταν μεταβάλλεται η αρχική χρήση ή η εσωτερική διαρρύθμιση, πρέπει να εξετάζεται εάν απαιτείται οικοδομική άδεια, αναθεώρηση, έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας ή άλλη προβλεπόμενη πολεοδομική πράξη.
Επομένως, πρέπει να διευκρινιστεί εάν οι διαχρονικές μετατροπές των αρχικών χώρων φυσικοθεραπείας πραγματοποιήθηκαν με τις κατά περίπτωση απαιτούμενες εγκρίσεις.
Ποιες διοικητικές αποφάσεις ενέκριναν τις μεταβολές; Ποιες τεχνικές υπηρεσίες τις εισηγήθηκαν; Υπάρχουν τροποποιημένες και εγκεκριμένες κατόψεις που αποτυπώνουν τη σημερινή πραγματική διαμόρφωση;
Άλλο είναι η αρχική εγκεκριμένη μελέτη του νοσοκομείου, άλλο οι νόμιμες τροποποιήσεις της και άλλο η σημερινή πραγματική κατάσταση των χώρων.
Η αντιστοιχία μεταξύ αυτών των στοιχείων πρέπει να είναι σαφής και τεκμηριωμένη.
Πυροσβεστική Υπηρεσία – Υπάρχουν εγκεκριμένες μελέτες και πιστοποιητικά πυροπροστασίας;
Το ζήτημα των αλλαγών χρήσης συνδέεται άμεσα με την πυροπροστασία.
Ένα πανεπιστημιακό νοσοκομείο δεν είναι ένα συνηθισμένο δημόσιο κτίριο. Στους χώρους του νοσηλεύονται ασθενείς με σοβαρά προβλήματα υγείας, άνθρωποι με κινητικές δυσκολίες και ασθενείς που ενδέχεται να μην μπορούν να απομακρυνθούν χωρίς βοήθεια σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης.
Επομένως, κάθε μεταβολή των εσωτερικών διαρρυθμίσεων πρέπει να αξιολογείται ως προς τις οδεύσεις διαφυγής, τις εξόδους κινδύνου, την πυροδιαμερισματοποίηση, την πυρανίχνευση, τον φωτισμό ασφαλείας και τα λοιπά μέτρα πυροπροστασίας.
Υπάρχουν εγκεκριμένες μελέτες ενεργητικής και παθητικής πυροπροστασίας που ανταποκρίνονται στις σημερινές χρήσεις και διαμορφώσεις των χώρων;
Έχουν πραγματοποιηθεί οι απαιτούμενες επικαιροποιήσεις μετά τις μετατροπές;
Υποβλήθηκαν και εγκρίθηκαν από την αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία οι νέες ή τροποποιημένες μελέτες ενεργητικής πυροπροστασίας, όπου αυτό απαιτούνταν;
Υφίσταται το κατά περίπτωση προβλεπόμενο πιστοποιητικό ενεργητικής πυροπροστασίας σε ισχύ και καλύπτει τη σημερινή κατάσταση των εγκαταστάσεων;
Δεν ισχυρίζομαι ότι πραγματοποιήθηκαν αυθαίρετες μετατροπές ή ότι απουσιάζουν οι προβλεπόμενες εγκρίσεις. Ζητώ να παρουσιαστούν τα σχετικά έγγραφα, ώστε να διαπιστωθεί ότι τηρήθηκαν οι νόμιμες διαδικασίες.
Οι σημερινές εργασίες στα ΤΕΠ και στους παρακείμενους χώρους
Το ζήτημα δεν περιορίζεται στις παλαιότερες μετατροπές.
Σήμερα πραγματοποιούνται εργασίες στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) του ΠΓΝΠ και στους παρακείμενους χώρους, ενώ υπάρχουν αναφορές για κατατμήσεις, αναδιατάξεις και νέες εσωτερικές διαμορφώσεις.
Οι παρεμβάσεις αυτές μπορεί να είναι αναγκαίες για την αναβάθμιση των υπηρεσιών. Η αναγκαιότητά τους, όμως, δεν καταργεί την υποχρέωση τήρησης των προβλεπόμενων διαδικασιών.
Ειδικά στα ΤΕΠ, όπου η λειτουργία είναι συνεχής, κάθε εργασία πρέπει να λαμβάνει υπόψη την ασφαλή διακίνηση ασθενών, φορείων, προσωπικού και εξοπλισμού, καθώς και την απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενοφόρων.
Πρέπει επομένως να γνωστοποιηθεί το ακριβές αντικείμενο των εργασιών, οι εγκεκριμένες τεχνικές μελέτες, οι κατά περίπτωση απαιτούμενες πολεοδομικές εγκρίσεις, οι συμβάσεις, οι προϋπολογισμοί και οι ανάδοχοι.
Παράλληλα, πρέπει να αποσαφηνιστεί εάν οι σημερινές εργασίες επηρεάζουν τις εγκεκριμένες οδεύσεις διαφυγής, τα πλάτη των διαδρόμων, τις εξόδους κινδύνου ή τα συστήματα πυροπροστασίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και τα προσωρινά μέτρα ασφαλείας που εφαρμόζονται κατά τη διάρκεια των εργασιών σε χώρους οι οποίοι εξακολουθούν να εξυπηρετούν ασθενείς.
Η αναβάθμιση των ΤΕΠ αποτελεί πραγματική ανάγκη. Οφείλει, όμως, να πραγματοποιείται με πλήρη τεχνική τεκμηρίωση και με απόλυτη προτεραιότητα στην ασφάλεια.
Συγκεκριμένα ζητήματα που απαιτούν επίσημες απαντήσεις
Η διοίκηση του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Πατρών και το Υπουργείο Υγείας καλούνται να αποσαφηνίσουν:
- Ποια ήταν η αρχική έκταση και ο προβλεπόμενος εξοπλισμός του μεγάλου φυσικοθεραπευτηρίου, σύμφωνα με τις εγκεκριμένες μελέτες;
- Για ποιους λόγους δεν λειτούργησε στην αρχικά προβλεπόμενη έκτασή του και ποια ήταν η προβλεπόμενη και πραγματική στελέχωσή του;
- Πότε, με ποιες αποφάσεις και για ποιες υπηρεσίες παραχωρήθηκαν οι χώροι του;
- Πόσα τετραγωνικά μέτρα των αρχικών εγκαταστάσεων φυσικοθεραπείας χρησιμοποιούνται σήμερα για διαφορετικούς σκοπούς;
- Πού βρίσκεται η αρχική πισίνα υδροθεραπείας τύπου πεταλούδας, ποιο ήταν το κόστος της και ποια είναι η σημερινή κατάστασή της;
- Γιατί επιλέχθηκε διαφορετική κτιριακή λύση για το ΚΕΦΙΑΠ και εάν είχε εξεταστεί η αξιοποίηση των αρχικών εγκαταστάσεων;
- Ποιες είναι οι σημερινές ανάγκες στελέχωσης του ΚΕΦΙΑΠ και της Κλινικής Αποκατάστασης και ποιο είναι το σχέδιο κάλυψής τους;
- Υπάρχουν οι κατά περίπτωση απαιτούμενες οικοδομικές άδειες, αναθεωρήσεις, εγκρίσεις μικρής κλίμακας ή άλλες πολεοδομικές πράξεις για τις διαχρονικές αλλαγές χρήσης;
- Υπάρχουν επικαιροποιημένες και εγκεκριμένες κατόψεις που αποτυπώνουν τη σημερινή πραγματική διαμόρφωση των χώρων;
- Υπάρχουν εγκεκριμένες μελέτες παθητικής και ενεργητικής πυροπροστασίας και τα απαιτούμενα πιστοποιητικά, όπου προβλέπονται, για τις σημερινές χρήσεις;
- Έχουν εγκριθεί από την αρμόδια Πυροσβεστική Υπηρεσία οι απαιτούμενες τροποποιήσεις μελετών ενεργητικής πυροπροστασίας;
- Ποιες εργασίες εκτελούνται σήμερα στα ΤΕΠ και στους παρακείμενους χώρους, με ποιες μελέτες και ποιες άδειες;
- Έχουν αξιολογηθεί οι επιπτώσεις των εργασιών στις οδεύσεις διαφυγής, στην πυροδιαμερισματοποίηση, στην προσβασιμότητα και στην ασφαλή μεταφορά ασθενών;
- Ποια προσωρινά μέτρα ασφάλειας εφαρμόζονται κατά την εκτέλεση των έργων και ποιοι είναι οι ανάδοχοι και οι υπεύθυνοι επίβλεψης;
- Υπάρχει ενιαία, επικαιροποιημένη αποτύπωση των εγκεκριμένων και πραγματικών χρήσεων του κεντρικού κτιρίου, καθώς και σχέδιο ενίσχυσης των υπηρεσιών φυσικοθεραπείας και αποκατάστασης;
Η ανάγκη εκσυγχρονισμού δεν αναιρεί την ανάγκη διαφάνειας
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Πατρών χρειάζεται σύγχρονα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών, περισσότερα ιατρεία, επαρκείς υποδομές και ουσιαστική ενίσχυση των υπηρεσιών του.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι οι ανάγκες ενός τμήματος πρέπει να καλύπτονται με τη σταδιακή αποδυνάμωση ενός άλλου, χωρίς συνολικό σχεδιασμό.
Η φυσικοθεραπεία και η αποκατάσταση αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης νοσοκομειακής περίθαλψης. Δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως δευτερεύουσες υπηρεσίες, των οποίων οι χώροι παραχωρούνται επειδή δεν εξασφαλίστηκε το προσωπικό που απαιτούνταν για τη λειτουργία τους.
Η ευθύνη για τη στελέχωση, τον συνολικό σχεδιασμό και την ορθολογική αξιοποίηση των δημόσιων νοσοκομειακών υποδομών ανήκει πρωτίστως στην Πολιτεία και στο αρμόδιο Υπουργείο Υγείας.
Δεν μπορεί μια δημόσια εγκατάσταση να παραμένει ανενεργή λόγω έλλειψης προσωπικού και στη συνέχεια η αδράνειά της να χρησιμοποιείται ως επαρκής αιτιολογία για την παραχώρηση των χώρων της, χωρίς πλήρη τεκμηρίωση.
Εάν αυτή υπήρξε η διαδρομή του μεγάλου φυσικοθεραπευτηρίου του Ρίου, τότε η υπόθεση απαιτεί πλήρη διοικητική και τεχνική αποσαφήνιση.
Το ίδιο ισχύει για τις διαχρονικές μετατροπές των χώρων και τις σημερινές εργασίες στα ΤΕΠ.
Η διοίκηση του νοσοκομείου και το Υπουργείο Υγείας οφείλουν να παρουσιάσουν τις σχετικές αποφάσεις, τις πολεοδομικές εγκρίσεις, τις μελέτες πυροπροστασίας και τα στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν σύμφωνα με τις προβλεπόμενες διαδικασίες.
Το δημόσιο χρήμα, η ασφάλεια των ασθενών και η αξιοποίηση των υπηρεσιών αποκατάστασης δεν μπορούν να αποτελούν ζητήματα χωρίς σαφείς απαντήσεις.
Η αναβάθμιση ενός νοσοκομείου πρέπει να σημαίνει περισσότερες, ποιοτικότερες και ασφαλέστερες υπηρεσίες για τους πολίτες.
Όχι απλώς νέα έργα, αλλά ουσιαστική αξιοποίηση όσων έχουν ήδη κατασκευαστεί.
Γιώργος Μώρος
Υποψήφιος Βουλευτής Αχαΐας
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΛΥΣΗ – ΚΥΡΙΑΚΟΣ ΒΕΛΟΠΟΥΛΟΣ
Φυσικοθεραπευτής
Πρόεδρος Φυσικοθεραπευτών Αχαΐας – Ηλείας του ΠΣΦ